HAZAR İMPARATORLUĞU VE SABAR DEVLETİ
Hazarlar, Sabar Türklerinin devamıdır ve "Hazar" adıyla Bizanslı ile İranlılar tarafından tanınmışlardır fakat aynı zamanda "Türk" olarak da anılmışlardır.
Ural-Altay dağları arasında, Kazakistan bozkırlarının güney kesimlerinde kurulmuş bir Türk devletidir. Siyasi tarihleri hakkında fazla birşey bilinmeyen Sabar Devleti, V. yüzyılın ortalarına doğru kurulmuştur.
461-465 yılları arasında Tobol ve İşim ırmakları arasında yaşayan Sabarlar, 503 yılma doğru, Bulgar Türklerini kendi federasyonları altına almayı başarmışlardır. 515 yılı sonlarında İtil (Volga)-Don nehri arasında ve Kafkasların kuzey kesimlerine yayılmışlar, Bizans ve Sâsânî imparatorlukları ile doğrudan temasa geçmişlerdir.
Hükümdarları olan Balak, Sâsânîler ile Bizanslılar arasında 516 yılında çıkan savaşta, Sâsânîlerin tarafını tutmuş ve Bizans’a karşı savaşmıştır.
Böylece Ermeniye bölgesine akınlar yaptıkları gibi Kayseri, Ankara ve Konya yörelerine kadar ilerlemişlerdir. Sabarlarm yüksek savaş gücü ve harp malzeme tekniği, Bizanslıları hayrete düşürmüştür.
Bizans imparatoru I. Justinianus, 528 yılında Boarık ile zengin hediyeler vermek suretiyle bir anlaşma yapmak zorunda kalmıştır. Bundan sonra Sabarlar Bizanslılar ile dost olmuşlar ve 531 yılında bir dostluk anlaşması imzalamışlardır.
557 yılında Avarlardan büyük bir darbe yiyen Sabarlar, 576 yılında Kafkaslardaki üstünlükerini Bizans’a terk etmişlerdir. Böylece siyasi egemenlikleri sona eren Sabarlarm bir kısmı Kür Irmağı yöresine yerleşmişlerdir. VII. yüzyıl ortalarma doğru, bir başka Türk imparatorluğu olan Hazarlar tarafından egemenlik altına alınmışlar ve Hazarların ana kitleleri arasında büyük kabileler halinde temsil edilmişlerdir.
Sabar Devleti hükümdarları:
Balak (503-516)
Boarık (516-531)
Kaynak :
İbrahim Kafesoğlu, aynı eser, s. 137-140; aynı yaz., Türkler. İ.A., XII, 2, 191-193; Şerif Baştav, Sabir Türkleri, Belleten (Ankara, 1951), V,. 53-59.
İbrahim Kafesoğlu,
Yorumlar
Yorum Gönder