Prof. Dr. Ahmed Akgündüz Büyük Hukukçumuz Ebussud Efendi’yi Anlatacak

Prof. Dr. Ahmed Akgündüz Büyük Hukukçumuz Ebussud Efendi’yi Anlatacak

Hülya Günay (İstanbul)

         Büyük Osmanlı Şeyhülislamı, hukukçusu ve müfessiri Mehmed Ebussuud Efendi, Cağaloğlu’nda bir toplantıda konuşulacak. Bâbıâli Enderun Sohbetleri’nnde bu hafta büyük Osmanlı Şeyhülislamı, hukukçusu ve müfessiri Mehmed Ebussuud Efendi yâd edilecek. Toplantıda, Ebussuud Efendi hakkında makaleleri ve eserleri bulunan Rotterdam İslam Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmed Akgündüz konuşacak. Yeni Dünya Vakfı Genel Merkezi’nde 25 Ekim Perşembe günü saat 18.00’de başlayacak sohbet toplantısına katılım serbest. Akgündüz, Ebussuud Efendi’nin hayatını ve eserlerini anlattıktan sonra Osmanlı Devleti’nde 46 sene padişahlık yapan Kanuni Sultan Süleyman’ın şeyhülislâmı olarak değerini dile getirecek. Program, vakfın Kâzım İsmail Gürkan Caddesi, Nu. 15 Cağaloğlu adresinde gerçekleşecek.

MEŞHUR LAKABI “HOCA ÇELEBİ”DİR

“Hoca Çelebi” olarak bilinen Ebussuud Efendi Osmanlı döneminde görev yapmış bir Şeyhülislam’dır. Ailesi İskilip civarındaki İmâdlı olduğu için "İmadi" olarak da anılır. 30 Aralık 1491 tarihinde Çorum’un İskilip ilçesinde doğdu. Tam adı Mehmed Ebussuud El- İmadî’dir. Mutasavvıf Muhyiddin Mehmed’in oğlu, anne tarafından da Ali Kuşçu’nun torunudur. Önce babasından, sonra Müeyyedzade Abdurrahman Efendi ile Karamanlı Seyyid Süleyman’dan ders aldı. 1516’da İnegöl İshak Paşa Medresesi’ne müderris olarak atandı. 1520’de bu görevinden alındı. Kısa süre sonra Davud Paşa, 1522’de Mahmud Paşa, 1525’te Gebze, ertesi yıl Bursa ve 1528’de de İstanbul Fatih sahn-ı seman medreselerinin müderrisliklerine getirildi. 1533’te önce Bursa, sonra İstanbul kadısı oldu. 1537'de Rumeli kazaskerliğine yükseldi. 1545 yılında Şeyhülislamlığa getirildi ve hayatı boyunca bu görevde kaldı. Osmanlı şeyhülislamları arasında daha çok verdiği fetvalarla tanınır. Özellikle batıniliği benimseyen mutasavvıflara karşı koydu. Şiirler de yazdı. 23 Ağustos 1574 tarihinde İstanbul’da vefat etti.

ESERLERİ: Ebussuud Efendi’nin Türkçe, Farsça ve Arapça 20’den fazla eseri vardır. Bunların en ünlüsü İrşadü'l-Akli's-Selim ila Mezaya’l-Kurani’l-Azîm (1858-59, 2 cilt) adlı Arapça Kuran tefsiridir ve 12 cilttir. Ergun Göze’nin hazırlattığı bu eseri, Boğaziçi Yayınları tarafından yayınlandı. Ertuğrul Düzdağ’ın hazırladığı Şeyhülislam Ebusuud Efendi Fetvaları kitap olarak ilk olarak 1972 yılında Enderun Yayınları arasında çıktı. Bu fetvaları daha sonra H. Necati Demirtaş ve Prof. Dr. Ahmed Akgündüz de neşrettiler.

                   EBUSSUUD EFENDİ’NİN FETVALARINI HAZIRLADI

1955 yılında Diyarbakır’ın Çüngüş Kazâsına bağlı Malkaya Köyünde doğdu. İlkokulu köyünde tamamlayan Akgündüz, Gaziantep İmâm-Hatip Lisesi ve Gaziantep Lisesi Fen Bölümünden mezun oldu. 1980 yılında Erzurum Üniversitesi İslâmî İlimler Fakültesinden; 1982 yılında İstanbul Üniversitesi Hukûk Fakültesinden mezun oldu. Dicle Üniversitesi Hukûk Fakültesine 1982 Kasım’ında Hukûk Tarihi Araştırma Görevlisi olarak giren Akgündüz, 1983 senesinde master ve 1986 senesinde de “İslâm Hukûkunda Ve Osmanlı Tatbikâtında Vakıf Müessesesi” adlı doktora teziyle doktorasını tamamladı.

         1987 senesi Kasım ayında Hukûk Tarihi Doçenti olan Akgündüz, Konya Selçuk Üniversitesi Hukûk Fakültesi’ne “Hukûk Tarihi ve İslâm Hukûku Doçenti” olarak tayin edildi. 1986-1989 yılları arasında Başbakanlık Osmanlı Arşivinde Uzman Müşâvir ve Devlet Arşivleri Danışma Kurulu Üyeliği sıfatlarıyla araştırmalarda bulunan Akgündüz, 1993 Eylülünde Dumlupınar Üniversitesine Hukûk Profesörü olarak atandı. Ekim 1993’de aynı Üniversiteye bağlı Bilecik İktisâdî ve İdârî Bilimler Fakültesine Dekan olarak tayin olunan Akgündüz, aynı zamanda Osmanlı Araştırmaları Vakfı Mütevellî Heyet Başkanıdır. 1997-1998 ders yılında Princeton Üniversitesinde Misafir Profesör olarak araştırmalarda bulundu, çok sayıda ilmî eser ve makalesi bulunuyor. 2001’den beri Rotterdam İslâm Üniversitesi Rektörlüğünü yapıyor. Arapça, İngilizce, Flemenkçe ve Farsça biliyor. Evli ve iki çocuk babası.

         Yayımlanmış eserlerinden bazıları şunlardır: Osmanlı Kânûnnâmeleri Ve Hukûkî Tahlilleri (1-9 Cilt), Mukayeseli İslâm ve Osmanlı Hukûku Külliyâtı, İslâm Hukûkunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, Şer’iyye Sicilleri (2 Cilt ve Hey’et ile birlikte), Belgeler Gerçekleri Konuşuyor (5 Cilt), Eski Anayasa Hukûkumuz Ve İslâm Anayasası, İslâm’da İnsan Hakları Beyânnâmesi, İslam Hukukunda Kölelik ve Cariyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem, Bilinmeyen Osmanlı, Tabular Yıkılıyor (5 Cilt), Güneydoğu Meselesi ve Çözüm Yolları, Umumi Hukuk Tarihi, Tüm Yönleriyle Osmanlı’da Harem, Hakkın Hatırı Âlîdir, Arşiv Belgeleri Işığında Bediüzzaman Said Nursi ve İlmi Şahsiyeti (6 Cilt)