KİTABIN ADI |
BİR DEVRİN ROMANI
|
KİTABIN YAZARI |
HALİDE NUSRET ZORLUTUNA
|
YAYIN EVİ VE ADRESİ |
HALK YAYINLARI – ANKARA
|
BASIM YILI |
1978
|
1.
KİTABIN KONUSU : Kitapta Halide Edip Zorlutuna hayatının ilk 30 –
35 yılının anılarını aktarmıştır. Alt başlıklar halinde
sade anlaşılır bir dille başından geçenleri hikayeleştirerek anlatmıştır. Kimi
yerlerde okuyucuya hitap vardır.
2. KİTABIN ÖZETİ : Anılarını annesinden aldığı ilk
arapça dersle (Arapça) başlar.Annesi Ayşe Nazlı Hanım biricik çocuğu üzerine
titreyen otoriter kültürlü ve geleneklerine bağlı bir ev kadınıdır.Eşi Avnullah
Bey Sinop zindanlarında müebbet kürek mahkumudur. O sırada aile reisi Hacı
Hüseyin Hüsnü Bey’dir.
Dedesi bir süre sonra vefat eder. Daha sonra babası
sürgünden döner ve bir halk kahramanı olarak (Kahraman - ı Hürriyet)
karşılanır. Geldikten sonra Fedakaran’ı
Millet Cemiyeti adında siyasibir fırka kurar. Bu muhalefet partisi
İttihak ve Terakki Cemiyeti’ nin hiçişine gelmez ve babasına iftiralar atılmaya
başlanarak suçlanır. Sadrazzam ona bir memuriyet teklif ederek siyaseti
bırakmasını sağlamaya çalışmıştır. Annesinin ve Hüseyin Hilmi Paşa’ nın
ısrarlarıyla babası Kerkük mutasarraflığına atanır.
Kerkük yolunda
iftiralar ve kışkırtmalar sonucu linç tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır.
Babası Kerkük’ deki memuriyetinde çok başarılı olur ve şehre refah ve huzur
havası gelir. Ayrıca burada bir
çocukları dünyaya gelir ve kısa süre sonra ölür. Avnullah Bey bir eşkiya reisi
ile karşı karşıya gelip üzerine jandarma kuvvetlerini göndermiştir. Çatışmada
bir er şehit olunca Avnullah Bey görevden azl edilmiştir. Uzun bir yolculuktan
sonra İstanbul’ a gelirler. Halide Nusret’ in İstanbul’da küçük yaştan beri
süren edebiyat tutkusu üst düzeye ulaşmıştır.Eren köy Lisesi’ nde tahsiline
başlar.yazar deslerinde çok başarılıdır.Busırada Çanakkale Savaşı ceyeran
etmektedir. Bu savaş zorlukları arasında babası
kırkdokuz yaşında vefat etmiştir.
Birderginin
açtığı edebi bir yarışmada yazdığı bir nesirle birinci gelir ve yazma tutkusu
dahada artar. Arkadaşları arasında Şaire diye ün yapar.
Mondros
mütarekesiyle düşmanları yurdun işgalini acıklı bir dille ifade eder.
Okul bitince
öğretmenlik yapmaya başlar ve Aşık olduğu mesleğini otuz beş yıl icra eder.Zamane
şairlerinden Şukufe Nihal ile sıkı bir dostluk kurar. Edebi konularda fikir
alış verişi yaparlar.Bundan sonra Onunla evlenmek isteyen erkeklerden
behsetmiştir. Yunanlıların İzmir’ e çıkmasıyla Türk halkının ümitsizliğini ve
azınlıkların ahlaksızlıklarını anlatır. Burada çeşitli dergilere şiirler ve
piyesler yazmaktadır.Şairlerden oluşan bir arkadaş grubu vardır. Çeşitli
Zamanlarda toplanarak edebi konularda ve milletin geleceği hakkında konuşurlar.
Vala Nusrettin derin bir dostu olur. Yakup Kadri Bey’ le Rıza Tefik Orhan Seyfi
Orhon ve Ahmet Haşimle’ le tanışır ve yazışır. Arkadaşlarından bazıları ( Yusuf
Ziya Ortaç, Vala Nusrettin, Faruk Nazif ) Anadolu’ daki direniş hareketlerine
çağırırlar fakat ailesini yalnız bırakamadığı için onlarla gitmez. 6 Ekim 1923 de Türk askeri Refet Paşa
komutasında İstanbul’a girer ve vatan kurtulmuştur.
İkinci Bölüm
İkinci Bölümde
meslek hayatındaki anılarından bahsediyor. Ankara’ da öğretmenlik görevi
istiyor ve Edirne Kız Öğretmen Okulu’ na tyini çıkıyor. Orada çok iyi
karşılanıyor ve diğer öğretmen ve öğrencileriyle sevgiye dayalı bir dostluk
kuruyor. Öğrencilerinin erdemlerinden bahsederek memnuniyetini dile getiriyor.Edirne
hayatı verimli ve zevkli geçiyor.Arkadaşlarıyla mektuplaşmaya devam ediyor.
Reşat Nuri ile edebi konularda mektuplaşıyorlar. Bir ara amcasının hastalığı
yüzünden İzmir’e gidiyorlar. İzmirde amcasının oğlu Necati’ yle evliliğin
eşiğinden dönüyorlar. Edirne’ ye döndükten sonra mesleki incelemelerde bulunmak üzere yirmi
beş kişilik bir heyetle Bulgaristan’ a gidiyor. Edirne’ ye döndükten sonra
yakın bir genç dostu olan Salih’ in abisi Aziz’ le evlenir. Eşi Aziz Bey bir
süvari zabitidir.Kendisi mesut bir yaşam sürdürmüştür.evlendikten sonra
birlikte tayinlerini isteyerek İstanbul’ a dönüyorlar. İstanbul Kız Meslek
Lisesi’ nde görevine devam ediyor. Hatıralarını 1929 yılında kesiyor.
1930 yılından
sonra kocasının tayin edildiği yere birlikte gider. Kırklareli, Karaman, Kars,
Urfa, Maraş, Sarıkamış gibi.
Kitabın sonunda
yeni neslin anılarından ders çıkartılmasından ve gelecek için çok çalışmasını
istiyor.
3.
KİTABIN ANAFİKRİ : Zorluklara karşı göğüs germeyi ve direnç göstermemizi
yılmamayı fikir olarak çıkartabiliriz.
4.
KİTAPTAKİ OLAYLARIN VE ŞAHISLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ :
-
Ayşe Nazlı Hanım (Annesi) : Otoriter kültürlü ve
geleneklerine bağlı biricik çocuğu üzerine titreyen bir ev kadınıdır.
-
Hacı Hüseyin Hüsnü Bey (Dedesi) : Namuslu, dürüst,
işgüzar birisidir.
-
Avnullah Bey (Babası) : Avnullah Bey’ de babsı
gibidir.
-
Aziz (Eşi) : Vatanı için her zaman ölmeye hazır
şerefli bir süvari zabitidir.
5.
KİTAP HAKKINDAKİ ŞAHSİ GÖRÜŞLER : Herkesin
okumasını istediğim bir kitap olaylar gerçekleştiği için ilgi çekici ve
sürükleyici bir kitap.
6. KİTABIN YAZARI HAKKINDA KISA BİLGİ
: Halide Nusret 1901 de İstanbul’
da doğdu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarih bölümünündeki
öğrenimini yarıda bırakarak öğretmen oldu. 1924 yılında Edirne’ de başladığı
edebiyat öğretmenliğini çeşitli yerlerde sürdürdü. 1957 de Ankara Kız Teknik
Öğretmen Okulun’ daki görevinden emekliye ayrıldı.
Zorlutuna, Milli
Edebiyat akımı içinde değerlendirilen şiirlerinde geleneksel ölçü anlayışına
bağlı kaldı. Şiir, öykü ve düz yazı çalışmalarını önce Milli Mecmua’ da, daha
sonra Aydabir, Çınaraltı, Hisar, Türk kadınları vb. Dergilerde yayımladı. 10
Haziran 1984 de İstanbul’ da öldü.
Öykü ve Romanları Şiirleri
- Küller
(1921)
- Geceden Taşan Dertler (1930)
- Sisli Geceler
(1922) - Yayla Türküsü (1943)
- Beyaz Selvi
(1945)
- Yurdun Dört Bucağı(1950)
- Büyük Anne
(1971)
- Ellerim Bomboş (1967)
- Aydınlık Kapı
(1974)
Yorumlar
Yorum Gönder