CÜMLE
Kural: Bir
duyguyu, bir düşünceyi, bir isteği, bir hareketi, durumu, tam ve eksiksiz
olarak anlatan kelime ya da kelime grupları.
Dikkat :
1. Cümlenin
olabilmesi için çekimli bir unsur ( isim veya fiil ) gereklidir ve yeterlidir.
( öğrenciyim , koştum )
2. Özne
ve yüklem cümlenin temel öğeleri, nesne, dolaylı tümleç (yönelme, bulunma ve
ayrılma tümleçleri) ve zarf tümleci
tamamlayıcı, yardımcı öğelerdir.
Örnek:
Ahmet okula geldi.
özne tümleç
yüklem
Cümle kurunuz:
………………eve…………….
Mine………………………getirmiş.
O kitabı………………………
Ders…………………………………
CÜMLENİN UNSURLARI ( ÖĞELERİ )
Yüklem:
Cümlede iş-oluş-hareket bildirir. Çekimlidir. Tüm kelimeler yüklem olarak
kullanılabilir.
Araba inişli , yokuşlu
dağ yollarına girmişti.
Ben yarın
okula…………………………………
O gün derse
……………………………………
Çocuk elindeki
elmayı…………………………
Dikkat:
Yükleme en yakın öğe asıl vurgulanmak istenen öğedir.
Ben yarın okula gideceğim
Yarın okula ben
gideceğim.
Okula ben yarın
gideceğim.
Uygulama: Cümlede yüklemi ve vurgulanan öğenin altını
çiz.
Ahmet çantayı kapattı.
Mustafa okula yarın
gelecek
Çarşıya yarın sabah
okuldan önce gideceğim.
O , balkona çıktı.
Balkona o çıktı.
Kural
: Cümlelerin yüklemleri çekimli bir fiil olabildiği gibi isimde
olabilirler.
Öğrenciler pırıl pırıldırlar.
Yüklem
Derslerinize iyi çalışın!
yüklem
Pratik
bilgi : Yüklemin isim yada fiil olduğunu ayırmak için
köküne “-mek,-mak” mastar eki getirin. Eğer mastar halde söylenemiyorsa “isim”
söylenebiliyorsa fiildir.
Çocuklar çok güzel . ( güzel-mek, güzel-mak olamayacağı için isim
soylu yükleme sahip bir cümledir. )
Çocuklar çok çalışıyor . ( çalışmak fiil
olduğundan cümle fiil cümlesidir. )
O halde cümleler yüklemlerine göre ikiye
ayrılırlar ;
………………cümlesi : (örnek)………………………………
………………cümlesi : (örnek)………………………………
Uygulama
: Aşağıdaki cümlelere öyle yüklemler
yazınız ki fiil cümlesi olsun.
Artık soğuklarda üşümez. fiil cümlesi
Sabahlara kadar …………………… ……………………
Yağmurlar ……………………………… ……………………
Bu aşk onun
…………………………… ……………………
Onun gözü ……………………………… ……………………
Onun kolu ………………………………… ……………………
O daha küçük bir …………………… ……………………
Soru:
Aşağıdaki cümlelerin yüklemi
bakımından çeşidini uygun şekilde karşılarına x işareti ile
işaretleyiniz.
|
Cümleler
|
İsim cümlesi |
Fiil cümlesi
|
|
Ahmet çantasını getirmedi
|
|
|
|
Mustafa okula girmişti.O öğrenciler gelsin.
|
|
|
|
Onun yazısı çirkin.
|
|
|
|
O kalem kırmızı.
|
|
|
|
Benim karnım tok!
|
|
|
|
Kitabını aç !
|
|
|
Susi’nin ailesine yazdığı mektupta geçen
yüklemleri bularak cümlenin ; fiil - isim cümlesi olup olmadığı karşısına
yazınız.
Sevgili Anneciğim ve babacığım ,
Buraya geleli iki hafta oldu.
(..........................................) Size yazamadığım için üzgünüm.
(..........................................) Çok yoğundum aslında
(..........................................) Türkçe öğreniyorum.(
..........................................) Arkadaşlarım çok iyiler.
(..........................................) Yılbaşında görüşmek üzere hoşça
kalın.( ..........................................)
Yorumlar
Yorum Gönder