9. Sınıf Türk Edebiyatı Soruları 6

Çoban Çeşmesi
Derinden derine ırmaklar ağlar,
Uzaktan uzağa çoban çeşmesi,
Ey suyun sesinden anlıyan bağlar,
Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi.

"Göynünü Şirin'in aşkı sarınca
Yol almış hayatın ufuklarınca,
O hızla dağları Ferhat yarınca
Başlamış akmağa çoban çeşmesi...

"O zaman başından aşkındı derdi,
Mermeri oyardı, taşı delerdi.
Kaç yanık yolcuya soğuk su verdi.
Değdi kaç dudağa çoban çeşmesi.

Vefasız Aslı'ya yol gösteren bu,
Kerem'in sazına cevap veren bu,
Kuruyan gözlere yaş gönderen bu...
Sızmadı toprağa çoban çeşmesi.

Leyla gelin oldu, Mecnun mezarda,
Bir susuz yolcu yok şimdi dağlarda,
Ateşten kızaran bir gül ararda,
Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi,

Ne şair yaş döker, ne aşık ağlar,
Tarihe karıştı eski sevdalar.
Beyhude seslenir, beyhude çağlar,
Bir sola, bir sağa çoban çeşmesi...
Faruk Nafiz Çamlıbel
1. Bu şiirden hareketle şairin dil özellikleri hakkında neler söyleyebilirsiniz? (5)
2. Şiire göre çoban çeşmesinin bağdan bağa gezmesinin sebebi nedir? (5)
3. Şiire göre çoban çeşmesi hangi olaydan sonra akmaya başlamıştır? (5)
4. Şiirde şair, geçmişteki bazı olayları hatırlatmaya çalışıyor. Şiirde hangi olayların hatırlatılmaya çalışıldığını bulunuz. (5)
5. Şair “Tarihe karıştı eski sevdalar” sözü ile neyi anlatmak istemiş olabilir? (5)
6. İnsan dışındaki varlıklara insan özelliği verilerek onlara seslenmek ve onları konuşturmak sanatına “kişileştirme” denildiğine göre, bu şiirdeki kişileştirme örneklerini bulunuz. (5)
7. “Beyhude” sözü hangi anlama gelmektedir? (5)
8. “anlıyan” ve “ göynünü “ sözcüklerini bugün nasıl yazıyoruz. (5)
9. Bu şiirin nazım birimi nedir? (5)
10. Bu şiirde hangi ölçü kullanılmıştır? (5)
11. Bu tür şiir yazan bir şair, kendi devrinin özelliklerini de yansıtır. Sizce bu şair hangi dönemin özelliklerini yansıtmaktadır? (10)
12. Şiirin kafiye şemasını ilk iki dörtlüğü ölçü alarak çiziniz. (10)
13. 1. dörtlükte yer alan kafiyeleri bulunuz ve çeşidini yazınız. (10)
14. Şiirde çapraz kafiye sistemine örnek bulunuz.(10)
15. “Çoban çeşmesi” sözünün mısra sonlarında tekrarlanmasının sebebi nedir? (10)